Begrippenlijst
Juridische woorden, in gewone taal.
Een woord uit een brief of gesprek niet kennen is heel normaal. Hier vind je 110 begrippen, rustig uitgelegd. Kies een begrip voor de volledige uitleg.
A
Aansprakelijke partij
De aansprakelijke partij is de persoon of organisatie die volgens de wet verantwoordelijk kan zijn voor de schade die iemand heeft geleden.
Aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid is de juridische verplichting om schade van een ander te vergoeden. Dat kan voortkomen uit een fout, maar soms ook uit een risico dat de wet bij iemand legt.
Aansprakelijkheidsverzekeraar
De aansprakelijkheidsverzekeraar behandelt namens de verzekerde een schadeclaim en kan, binnen de polisvoorwaarden, de schadevergoeding betalen als de verzekerde aansprakelijk is.
Aansprakelijkheidsverzekering
Een aansprakelijkheidsverzekering is een schadeverzekering die het financiële risico dekt dat de verzekerde schade aan een ander moet vergoeden omdat diegene daarvoor volgens de wet aansprakelijk is.
Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven (AVB)
Een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) dekt, binnen de grenzen van de polis, het financiële risico dat een onderneming wegens aansprakelijkheid schade aan anderen moet vergoeden. Afhankelijk van de gekozen dekking kan daaronder ook werkgeversaansprakelijkheid vallen.
Aansprakelijkheidsverzekering voor Particulieren (AVP)
Een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) dekt, binnen de grenzen van de polis, het financiële risico van schade die jij als particulier aan een ander moet vergoeden omdat je daarvoor aansprakelijk bent.
Aansprakelijkstelling
Een aansprakelijkstelling is een schriftelijke mededeling waarin je een persoon, organisatie of verzekeraar aanspreekt voor de schade die je door een bepaalde gebeurtenis hebt geleden of nog kunt lijden.
Arbeidsdeskundige
Een arbeidsdeskundige onderzoekt welke gevolgen ziekte of letsel heeft voor iemands mogelijkheden om te werken, te re-integreren en inkomen uit arbeid te verwerven.
Arbeidsongeschiktheid
Van arbeidsongeschiktheid is sprake wanneer iemand door ziekte, gebrek of letsel geheel of gedeeltelijk niet in staat is om arbeid te verrichten. Dit kan tijdelijk of blijvend zijn en zowel lichamelijke als psychische oorzaken hebben.
Arbeidsongeval
Een arbeidsongeval is een ongeval dat verband houdt met het verrichten van arbeid. Het betekent niet automatisch dat de werkgever aansprakelijk is voor de schade.
Arbeidsvermogen
Arbeidsvermogen is het vermogen om door betaalde arbeid inkomen te verdienen of, in sommige situaties, door economisch waardevolle onbetaalde arbeid voordeel te behalen.
B
Belangenbehartiger
Een belangenbehartiger is een persoon of organisatie die een benadeelde bijstaat bij de afwikkeling van een letselschadezaak.
Belastinggarantie
Een belastinggarantie is een schriftelijke afspraak waarbij de aansprakelijke partij of verzekeraar bepaalde fiscale gevolgen van een schadevergoeding voor haar rekening neemt.
Benadeelde
Een benadeelde is iemand die door een gebeurtenis schade heeft geleden of volgens de wet een eigen aanspraak op schadevergoeding heeft.
Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering kan, binnen de polisvoorwaarden, het financiële risico dekken dat een beroepsbeoefenaar schade moet vergoeden door een beroepsfout.
Beroepsfout
Een beroepsfout kan ontstaan wanneer een beroepsbeoefenaar niet handelt zoals in die situatie van een zorgvuldig en deskundig beroepsgenoot mag worden verwacht.
Beroepsziekte
Een beroepsziekte is een ziekte of aandoening die het gevolg is van een belasting die in overwegende mate in het werk of de arbeidsomstandigheden heeft plaatsgevonden.
Bewijslast
Bewijslast gaat over de vraag wie in een geschil de feiten moet onderbouwen en, als dat nodig is, bewijzen.
Blijvende invaliditeit (BI)
Blijvende invaliditeit is een medisch vastgesteld percentage van blijvend functieverlies na letsel of een aandoening. Het is niet hetzelfde als arbeidsongeschiktheid of verlies van arbeidsvermogen.
Blokkeringsrecht
Het blokkeringsrecht geeft iemand bij bepaalde medische onderzoeken het recht om de uitslag en conclusie eerst zelf te zien en te beslissen of die aan anderen wordt verstrekt.
Bodemprocedure
Een bodemprocedure is een civiele procedure waarin de rechter het geschil inhoudelijk beoordeelt en daarover een beslissing geeft.
Boeterapport
Een boeterapport is een rapport van de Nederlandse Arbeidsinspectie over een vermoedelijke overtreding, met het oog op een mogelijke bestuurlijke boete.
Buitengerechtelijke kosten (BGK)
Buitengerechtelijke kosten zijn redelijke kosten die buiten een procedure worden gemaakt om aansprakelijkheid en schade vast te stellen of betaling te verkrijgen.
C
Cascoverzekering
Een cascoverzekering kan schade aan het eigen motorrijtuig dekken. Welke schade is verzekerd, hangt af van de gekozen dekking en de polisvoorwaarden.
Causaal verband
Causaal verband betekent dat er een voldoende verband moet bestaan tussen een gebeurtenis en de schade die wordt gevorderd.
Causaliteit
Causaliteit is de juridische vraag of schade het gevolg is van de gebeurtenis of fout waarvoor iemand wordt aangesproken.
Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) beoordeelt op aanvraag of iemand aan de voorwaarden voor zorg uit de Wet langdurige zorg voldoet en legt dat vast in een indicatiebesluit.
Claim
Een claim is een verzoek om schadevergoeding dat je bij de mogelijke aansprakelijke partij indient, of bij diens verzekeraar als die de claim behandelt.
Complicatie
Een complicatie is een onbedoelde uitkomst of gebeurtenis bij zorg of behandeling. Het optreden daarvan betekent niet automatisch dat sprake is van een medische fout.
Contante waarde
Contante waarde is het bedrag op een gekozen peildatum dat nodig is om toekomstige schade in één keer te vergoeden.
Contractuele aansprakelijkheid
Contractuele aansprakelijkheid kan ontstaan wanneer iemand een verplichting uit een overeenkomst niet, niet op tijd of niet goed nakomt en daardoor schade veroorzaakt.
Correctierecht
Een patiënt kan vragen om feitelijk onjuiste of onvolledige gegevens in het medisch dossier te corrigeren of aan te vullen. Dit recht ziet niet op het wijzigen van een professionele mening of conclusie.
D
Dagvaarding
Een dagvaarding is het officiële processtuk waarmee een civiele procedure wordt gestart en de andere partij wordt opgeroepen om te reageren.
Deelgeschil
Een deelgeschil is een procedure waarin de rechter een afgebakend geschilpunt in een letselschadezaak beoordeelt als dat kan helpen om een regeling dichterbij te brengen.
Deskundigenrapport
Een deskundigenrapport bevat de bevindingen van een specialist die onderzoek doet naar een vraag waarvoor bijzondere vakkennis nodig is.
Driegesprek
Een driegesprek is een overleg tussen de benadeelde, diens belangenbehartiger en de verzekeraar of schaderegelaar over de schadebehandeling.
Dubbele redelijkheidstoets
De dubbele redelijkheidstoets beoordeelt of het redelijk was om kosten te maken en of de hoogte van die kosten redelijk is.
E
Economische kwetsbaarheid
Economische kwetsbaarheid is het risico dat iemand door beperkingen na letsel bij bijvoorbeeld ontslag langer zonder werk of inkomen blijft dan zonder die beperkingen het geval zou zijn geweest.
Eigen risico
Het eigen risico is het deel van bepaalde zorgkosten dat je volgens de zorgverzekering zelf betaalt. In een letselschadezaak kan dit vergoedbare schade zijn als het eigen risico door het letsel is gebruikt.
Eigen schuld
Eigen schuld betekent dat een omstandigheid aan de kant van de benadeelde mede heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade. De schadevergoeding kan daardoor lager uitvallen, maar dat gebeurt niet automatisch.
F
Finale kwijting, afwikkeling ter
Afwikkeling met finale kwijting betekent dat partijen hun letselschadezaak met een eindafspraak afronden. Welke aanspraken daarna nog openstaan, hangt af van de precieze tekst en reikwijdte van die afspraak.
Functionele invaliditeit
Functionele invaliditeit is een medische maat voor blijvend functieverlies, uitgedrukt als een percentage. Dat percentage zegt op zichzelf niet hoeveel iemand nog kan werken of verdienen.
G
Gedragscode Behandeling Letselschade (GBL)
De Gedragscode Behandeling Letselschade (GBL) bevat gedragsregels en praktische uitgangspunten voor een zorgvuldige behandeling van letselschade.
Gedragscode Openheid Medische incidenten (GOMA)
De Gedragscode Openheid medische incidenten (GOMA) bevat aanbevelingen voor een open, zorgvuldige en voortvarende omgang met medische incidenten en medische aansprakelijkheidsclaims.
Gerechtelijke procedure
Een gerechtelijke procedure is het formele traject waarin een rechter een geschil beoordeelt en daarover een beslissing neemt.
Getuigenverhoor
Een getuigenverhoor is een verhoor waarbij een getuige tegenover de rechter verklaart over wat diegene zelf heeft gezien, gehoord of anderszins heeft waargenomen.
H
I
Immateriële schade
Immateriële schade is nadeel dat niet bestaat uit financieel verlies, zoals pijn, verdriet, angst, geestelijk letsel en verlies van levensvreugde. De vergoeding heet meestal smartengeld.
Incident
Een incident is in de zorg een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die te maken heeft met de kwaliteit van de zorg en schade heeft veroorzaakt, had kunnen veroorzaken of zou kunnen veroorzaken.
Indemniteitsprincipe
Het indemniteitsprincipe is het uitgangspunt dat schadevergoeding bedoeld is om werkelijk geleden schade te compenseren, zonder dat iemand er duidelijk beter van wordt dan zonder de schadeveroorzakende gebeurtenis.
J
Juridische causaliteit
Juridische causaliteit is het juridische oordeel over de vraag of klachten, beperkingen en schade aan een gebeurtenis of fout kunnen worden toegerekend.
Jurisprudentie
Jurisprudentie is het geheel van rechterlijke uitspraken dat laat zien hoe rechters wetten en andere rechtsregels in concrete zaken uitleggen en toepassen.
L
Letsel
Letsel is een lichamelijke of geestelijke aantasting. De gevolgen ervan kunnen tijdelijk of blijvend zijn en kunnen aanleiding geven tot letselschade.
Letselschade
Letselschade is de schade die iemand lijdt door lichamelijk of geestelijk letsel. Of die schade wordt vergoed, hangt onder meer af van aansprakelijkheid en het verband tussen de gebeurtenis, het letsel en de schade.
M
Mantelzorg
Mantelzorg is hulp die iemand geeft aan een naaste vanuit een bestaande sociale relatie en niet als onderdeel van een hulpverlenend beroep.
Materiële schade
Materiële schade is schade die in geld kan worden gewaardeerd. In de wet wordt meestal gesproken over vermogensschade.
Mediation
Mediation is een vorm van geschiloplossing waarbij partijen met begeleiding van een onafhankelijke en onpartijdige mediator proberen samen een oplossing te vinden.
Medisch adviseur
Een medisch adviseur is een arts die een opdrachtgever adviseert over medische informatie in een letselschadezaak. De medisch adviseur behandelt de benadeelde niet.
Medisch deskundige
Een medisch deskundige is een arts met specifieke kennis die in een letselschadezaak een medische vraag onderzoekt of beoordeelt.
Medisch dossier
Een medisch dossier bevat de gezondheids- en behandelgegevens die voor goede hulpverlening noodzakelijk zijn. Het kan in een letselschadezaak belangrijke informatie geven, maar bewijst niet op zichzelf de oorzaak of omvang van de schade.
Medische causaliteit
Medische causaliteit gaat over de medische vraag of klachten, afwijkingen of beperkingen door een gebeurtenis of fout kunnen zijn veroorzaakt.
Medische eindsituatie of -toestand
De medische eindsituatie of medische eindtoestand is de toestand waarin herstel voldoende is gestabiliseerd en geen belangrijke verbetering of verslechtering meer wordt verwacht.
Medische fout
Een medische fout is handelen of nalaten van een zorgverlener dat niet voldoet aan de zorg die een goed hulpverlener in die omstandigheden moet betrachten.
Medische machtiging
Een medische machtiging is gerichte schriftelijke toestemming om relevante medische gegevens voor een duidelijk omschreven doel te delen of op te vragen.
N
Niet ontvankelijk
Niet-ontvankelijk betekent dat een rechter een vordering niet inhoudelijk behandelt. Dat is iets anders dan een inhoudelijke afwijzing van de vordering.
No cure, no pay
No cure no pay is een afspraak over de vergoeding voor belangenbehartiging waarbij de betaling afhankelijk is van het behaalde resultaat. De precieze kosten en voorwaarden staan in de overeenkomst.
O
Objectiveerbaar letsel
Met objectiveerbaar letsel wordt meestal bedoeld: letsel of een lichamelijke afwijking die medisch kan worden vastgesteld, bijvoorbeeld een botbreuk die op een röntgenfoto zichtbaar is.
Ongevallenverzekering
Een ongevallenverzekering keert, afhankelijk van de polisvoorwaarden, uit wanneer iemand door een ongeval overlijdt of blijvend invalide raakt.
Onrechtmatige daad
Van een onrechtmatige daad is sprake wanneer iemand een recht schendt, in strijd met een wettelijke plicht handelt of handelt in strijd met de zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer mag worden verwacht.
Overmacht
Overmacht betekent dat een gebeurtenis niet aan iemand kan worden toegerekend. Bij een aanrijding met een fietser of voetganger geldt voor de bestuurder van een motorrijtuig een bijzonder strenge maatstaf.
P
Personenschade
Personenschade is schade die iemand lijdt door lichamelijk of geestelijk letsel, of door het overlijden van een ander. Het omvat letselschade en overlijdensschade.
Persoonsgebonden budget (PGB)
Een persoonsgebonden budget (pgb) is een budget waarmee iemand, in plaats van zorg of ondersteuning in natura, zelf passende zorg of ondersteuning kan organiseren en laten betalen.
Pre-existentie
Pre-existentie betekent dat klachten, beperkingen, aandoeningen of een schadeontwikkeling al vóór de gebeurtenis bestonden.
Predispositie
Predispositie is een lichamelijke of psychische kwetsbaarheid waardoor iemand meer dan gemiddeld vatbaar kan zijn voor het ontstaan, verergeren of voortduren van klachten.
Productaansprakelijkheid
Productaansprakelijkheid is de wettelijke aansprakelijkheid van een producent voor schade die is veroorzaakt door een gebrekkig product.
R
Re-integratie
Re-integratie betekent dat iemand na ziekte of letsel weer probeert te werken, in eigen aangepast werk of in ander passend werk.
Rechtsbijstand
Rechtsbijstand is juridische hulp bij een geschil, bijvoorbeeld bij het verhalen van letselschade.
Rechtsbijstandverzekering
Een rechtsbijstandverzekering biedt, binnen de polisvoorwaarden, juridische hulp bij een geschil. De verzekering vergoedt niet automatisch de schade zelf.
Registerexpert
Een registerexpert is een deskundige die staat ingeschreven in het kwaliteitsregister van het Nederlands Instituut van Register Experts (NIVRE).
Regres
Regres is het recht van een derde om gemaakte kosten op de aansprakelijke partij te verhalen.
Rekenrente
Rekenrente is het uitgangspunt waarmee toekomstige schade in een bedrag van nu wordt omgerekend.
Richtlijn
Een richtlijn van De Letselschade Raad is een hulpmiddel voor het begroten van bepaalde schadeposten. De omstandigheden van het geval blijven leidend.
Risicoaansprakelijkheid
Bij risicoaansprakelijkheid kan iemand aansprakelijk zijn zonder dat hem persoonlijk een fout hoeft te worden verweten.
S
Schade Aangifteformulier (SAF)
Het schadeaangifteformulier, ook wel aanrijdingsformulier, legt de feitelijke gegevens van een verkeersongeval vast.
Schadebehandelaar
Een schadebehandelaar behandelt een schadeclaim namens een verzekeraar of andere organisatie.
Schadebehandeling
Schadebehandeling is het proces waarin aansprakelijkheid, het verband met de schade en de omvang van de schade worden onderzocht en partijen proberen tot een passende vergoeding te komen.
Schadebeperkingsplicht
De schadebeperkingsplicht betekent dat van een benadeelde redelijke maatregelen mogen worden verwacht om schade te beperken of te voorkomen.
Schadestaat
Een schadestaat is een overzicht van schadeposten en bijbehorende bedragen. Het woord wordt ook gebruikt voor een afzonderlijke procedure om de omvang van schade vast te stellen.
Schadeverzekering Inzittenden (SVI)
Een schadeverzekering inzittenden (SVI) kan, afhankelijk van de polisvoorwaarden, schade van bestuurder en inzittenden na een verkeersongeval vergoeden.
Schuldloze derde
Een schuldloze derde is iemand die bij een ongeval met meerdere betrokken partijen schade lijdt zonder zelf een verkeersfout te hebben gemaakt.
Slachtofferhulp
Slachtofferhulp biedt kosteloze praktische, emotionele en juridische ondersteuning aan mensen die een ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt.
Slotuitkering
Een slotuitkering is een betaling waarmee partijen een schadezaak vaak financieel afronden. Of de zaak daarmee definitief eindigt, hangt af van de gemaakte afspraken.
Smartengeld
Smartengeld is een vergoeding voor nadeel dat niet financieel is, zoals pijn, verdriet en verlies aan levensvreugde door letsel.
Stuiten (van de verjaring)
Stuiten van de verjaring betekent dat een lopende verjaringstermijn opnieuw begint. Dat moet gebeuren voordat de termijn is verstreken.
T
Toedrachtsonderzoek
Een toedrachtsonderzoek brengt in kaart wat er bij een gebeurtenis is gebeurd en welke informatie daarvoor beschikbaar is.
Toekomstschade
Toekomstschade is schade die na een gebeurtenis nog zal ontstaan of zich in de toekomst kan blijven voordoen.
Tuchtprocedure
Een tuchtprocedure is de behandeling van een tuchtklacht door een tuchtcollege over het handelen van een beroepsbeoefenaar die onder tuchtrecht valt.
V
Vaststellingsovereenkomst
Een vaststellingsovereenkomst is een overeenkomst waarmee partijen een onzekerheid of geschil beëindigen of voorkomen, bijvoorbeeld over de afwikkeling van letselschade.
Verjaring
Verjaring betekent dat een vordering na verloop van tijd niet meer afdwingbaar is als de wederpartij zich op verjaring beroept.
Verlies van Verdienvermogen (VAV)
Verlies van verdienvermogen is de schade die ontstaat als iemand door een aansprakelijke gebeurtenis minder inkomen kan verdienen dan zonder die gebeurtenis waarschijnlijk het geval was geweest.
Voegen (in het strafproces)
Voegen in het strafproces betekent dat iemand die rechtstreeks schade heeft geleden door een strafbaar feit, in de strafzaak zelf schadevergoeding kan vorderen als benadeelde partij.
Voorbehoud, afwikkeling onder
Bij afwikkeling onder voorbehoud spreken partijen af welke schade definitief is geregeld en welke duidelijk omschreven toekomstige of onzekere schade buiten die regeling blijft.
Voorschot
Een voorschot is een betaling die in mindering komt op de uiteindelijke schadevergoeding, terwijl de schadezaak nog niet definitief is afgewikkeld.
Voorschot onder algemene titel
Een voorschot onder algemene titel is een betaling op de totale schadevergoeding die niet aan één specifieke schadepost wordt toegerekend.
W
WA-verzekering
Een WA-verzekering voor motorrijtuigen dekt de wettelijke aansprakelijkheid voor schade aan anderen die door het motorrijtuig is veroorzaakt, binnen de grenzen van de wet en de verzekering.
Waarborgfonds Motorverkeer
Het Waarborgfonds Motorverkeer kan onder wettelijke voorwaarden schade vergoeden als een aansprakelijk motorrijtuig bijvoorbeeld onbekend of onverzekerd is, of wanneer de verzekeraar niet kan uitkeren.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) regelt ondersteuning door de gemeente voor mensen die door beperkingen onvoldoende zelfredzaam zijn of niet goed kunnen deelnemen aan het maatschappelijke verkeer.
Wettelijke Rente
Wettelijke rente is een vergoeding voor vertraging in de betaling van een geldsom, berekend over de periode waarin de schuldenaar met betaling in verzuim is.
Z
Zelfredzaamheid, verlies van
Verlies van zelfredzaamheid betekent dat iemand door letsel of een aandoening persoonlijke verzorging en dagelijkse levensverrichtingen niet meer volledig zelfstandig kan uitvoeren.
Zelfwerkzaamheid, verlies van
Verlies van zelfwerkzaamheid is de schade doordat iemand werkzaamheden aan huis of tuin die hij of zij vóór de gebeurtenis zelf deed, door beperkingen niet meer of slechts gedeeltelijk kan uitvoeren.
Zie je een feitelijke onjuistheid of ontbreekt er belangrijke informatie in de begrippenlijst? Laat het ons weten.